تبلیغات
پرستاری - اقدامات درمانی در برخورد با مسمومیت ها

 

 

 

 

مسمومیت (intoxication) : مجموعه‌ای از اختلالات بدن است که در اثر جذب ماده‌ای بیگانه که به آن سم گفته می‌شود بروز می‌کند. جذب ماده سمی می‌تواند از راه‌های زیر صورت بگیرد:

  • استنشاق نوعی گاز، بخار، دود یا گرد و غبار
  • دستگاه گوارشی (خوردن یا آشامیدن)
  • تماس پوستی (از طریق انتشار از اپی‌درم و یا عبور از زخم یا سوختگی)
  • تزریق در خونی

مسمومیت غذایی اغلب در اثر تکثیرمیکروبی یا زهر آزاد شده از آنها (همچون بوتولیسم) یا جذب مواد غیرخوراکی (همچون برخی از قارچ ها) ظاهر می‌شوند.

علت مسمومیت های دارویی نیز مصرف داروی نامناسب و یا جذب بیش از حد آن است.

 اعتیاد نیز نوعی مسمومیت اختیاری به الکل،تریاک، کوکائین، هروئین، مرفین و غیره است، و موجب وابستگی به آن ماده می‌شود.

انواع مسمومیت:

  1. سوء مصرف مواد ( الكل، ناركوتیك ها، آرام بخش ها، تحریك كننده ها، داروهای توهم زا )
  2. Over dose: خودكشی/ parasuicide
  3. تصادفی (بسته بندی فاقد برچسب ماده، گروه كودكان)
  4. شغلی

سوالاتی که باید پرسیده شود: چه کسی/ چی خورده/ چقدر/ چه موقع/ چرا/ سابقه دارویی و روانی/ چه اقداماتی انجام شده (آب و شیر و … ) علائم اکنون چیست

 در برخورد با فرد مسموم چند اصل را باید مد نظر قرار دا

 
  
  •  اقدامات اورژانسی:

ابتدا باید از فرد مسموم یك ارزیابی اولیه و سریع به عمل آید و چنانچه وضعیت فرد بحرانی باشد و نیاز به اقدامات احیا داشته باشد، ابتدا فرد را به وضعیت Stable درآورده و سپس سراغ اقدامات اختصاصی می رویم.

  1. جلوگیری از جذب بیشتر ماده سمی یا دارو
  2. افزایش دفع سموم و داروهای جذب شده
  3. درمان های اختصاصی و استفاده از آنتی دوت ها
  4. پیشگیری از مسمومیت مجدد
  • جلوگیری از جذب بیشتر ماده سمی یا دارو
  • جلوگیری از جذب بیشتر ماده سمی یا دارو

       الف- آلودگی زدایی از پوست و چشم یعنی پاک کردن پوست و چشم ها و شستشو با آب و صابون یا در آوردن لباسهای آغشته شده

 ب-  رقیق كردن با موادی مثل آب یا شیر و سایر نوشیدنی ها برای مواد سمی خورنده

 ج- القای استفراغ

 د- تجویز شاركول فعال

 ه- لاواژ معده

 و- شستشوی كامل روده (WBI)

الف- آلودگی زدایی از پوست و چشم:

  • یعنی پاک کردن پوست و چشم ها بوسیله شستشو با آب وسرم نرمال سالین و در مواردی آب و صابون
  • در آوردن لباس های آلوده

ب-رقیق کردن:

آب بهترین رقیق کننده است (به شرطی که ماده خورده شده در رنج سمی نباشد ولی خورنده باشد ):

* بزرگسالان 400-200 سی سی                                     

* اطفال و بچه ها 200-100 سی سی

  • مواد پاک کننده باید با آب رقیق شوند.

در چه مواردی از آب استفاده نمی شود؟

  1. وقتی ماده خورده شده جامد باشد( کپسول، قرص و … ) چون آب آنها را رقیق و حل کرده و به جذب بیشتر آن کمک می کند.
  2. مسمومی که هوشیار نمی باشد.

موارد احتیاط: آب و یا مایع ( شیر ) در صورت استفاده بیشتر از معمول باعث متورم شدن دیواره معده و تخلیه بی موقع آن به دئودنوم می شود.

ج- القای استفراغ:

 به شرطی که ماده خورده شده در رنج سمی باشد ولی خورنده نباشد (بر عکس آب )

این عمل در موارد زیر كاربرد دارد:

  • ماده با سمیت بالا خورده شده باشد.
  • مقدار قابل توجهی از ماده هنوز در معده باشد
  • زمانی كه قرص یا كپسول حل نشده باشد (این موارد معمولا به علت بزرگی قرص یا كپسول توسط لاواژ از معده خارج نمی شوند)
  • ماده مصرف شده به وسیله شاركول فعال جذب نشود (مثل فرم های با پوشش روده ای یا آهسته رهش)

از شربت اپیکا برای این مورد استفاده می شد که امروزه در بازار دارویی کمتر یافت می شود.

فرم دارویی آن شربت 30 میلی لیتری حاوی آلكالویید% 14/0 می باشد.

دوز رایج:             

*بالغین 30 میلی لیتر از راه خوراكی         

*كودكان 5-1 سال 15 میلی لیتر از راه خوراكی

در صورتی كه در مدت 30 – 20دقیقه استفراغ ایجاد نشد می توان دوز دارو را یك بار دیگر تكرار نمود.

از مایع اپیكا استفاده نشود چون 14 برابر قوی تر است.

در مسمومیت با اتانول استفاده از اپیكا بی ارزش است چون اتانول سریعا از مخاطات جذب می شود.

اگر توسط اپیكا استفراغ ایجاد نشود باید اقدام به لاواژ معده كرد چون ممكن است اپیكا پس از جذب از طریق خون اثرات كاردیوتوكسیك نشان دهد.

در چه مواردی نمی توان القای استفراغ را انجام داد؟

تشنج، فلج عصبی-عضلانی، كلاژس قلبی-عروقی، كاهش سریع سطح هوشیاری، بلعیده شدن مواد خورنده و نفت ، بیماری های قلبی عروقی، كودكان زیر 6 ماه و ترکیبات اسیدی/ قلیایی و هیدروکربن ها (ترکیبات آلی )

زمانی که هر ترکیبی خورده می شود برای القای استفراغ و یا شستشوی معده ( lavage ) یک ساعت زمان داریم، مگر در مورد داروهایی مثل استامینوفن/ دارو با خاصیت آنتی کولینرژیکTCA) ها مخصوصا آمی تریپتیلین ها)/ آنتی emetic  ها/ فنوتیازین ها، چون این داروها حرکت روده را کاهش می دهند، 4-3 ساعت زمان داریم ( حتی تا 6 ساعت )

د- شارکول فعال ( AC ): Gold  Standard

 single dose activated charcoal (SDAC): تجویز شاركول فعال به صورت تك دوز

(MDAC)Multiple dose activated charcoal : تجویز شاركول فعال به صورت چند دوز (دوز های متعدد)

  • SDAC برای همه ترکیبات كاربرد دارد و تنها زمانیMDAC  كاربرد دارد که دارو چرخه (روده ای – كبدی) Entrohepatic داشته باشد.
  • شاركول فعال در هر مورد مسمومیت به جز در موارد مصرف ترکیبات آلی/ فلزات سنگین/ آفت کش ها / اسیدها و بازها/ لیتیوم و آهن استفاده می شود.
  •  
  1. دوز اول 100-50 گرم سوسپانسیون به صورت دهانی یا نازو گاستریک توصیه می شود كه بیمار حداقل نیم ساعت راه برود.
  2. سپس 20-15 گرم هر 8-4 ساعت تا 24 ساعت




تاریخ : پنجشنبه 9 فروردین 1397 | 03:20 ق.ظ | نویسنده : احمد طاعتی | نظرات