تبلیغات
پرستاری - اصول و مهارتهای پرستاری(درد و کنترل درد)

مفهوم نیاز به آسایش ، درد و تسکین درد

برگرفته از کتاب : اصول و مهارتهای پرستاری (جلد اول)

تالیف:افسانه عالیوند- سعید ضیاغم

ناشر : دانشگاه آزاد واحد اهواز

درد تجربه حسی ناخوشایندی است که ناشی از یک محرک آسیب رسان  می باشد و فرد مبتلا به آن ، تنها چیزی که انتظار دارد تسکین دردش توسط مداخله پرستاری می باشد . در هر حال ، هرگز دو نفر ، به یک روش ، درد را تجربه نمی کنند.

شناخت تفاوتهای فردی در درک و واکنش به درد و همچنین شناخت علتهای متعدد و گوناگون آن نیاز به مهارت های تخصصی پرستار به منظور پیشبرد آسایش و تسکین درد دارد .

 

تعریف درد

درد یک علامت ذهنی و پیچیده ای است که به عنوان یکی از مکانیسم های دفاعی بدن انسان به شمار میرود .

   بهترین تعریف درد ، تعریفی است که مارگومک کافری[1] (1979) کرده است ، او می گوید :« درد آن چیزی است که شخص تجربه کننده آن می گوید و زمانی وجود دارد که او معتقد به بودن آن است.» .

انجمن بین المللی بررسی درد، این چنین تعریف کرده است :

درد تجربه ی حسی نا خوش آیندی است که در اثر آسیب  های احتمالی یا قریب الوقوع بافتی بوجود آمده و یا با توجه به چنین آسیبهایی توضیح داده می شود .


درجه بندی مقیاس درد 

علل شایع بروز درد :

درد  با تحریک پایانه های آزاد اعصاب حسی نزدیك به سطح پوست یا ساختمان های عمقی تر آغاز می شود . گیرنده ها توسط محرک هایی مانند مواد شیمیایی ، صدمات مکانیکی و محرک های حرارتی تحریک می شود .

محرکهای شیمیایی :

مانند  درد ناشی از کم خونی ها (ایسکمیک) ، درد ناشی از تجمع مواد زاید در اطراف گیرنده های حسی و عدم انتقال این مواد به خارج از محیط سلول ها و بافتها باعث ایجاد درد در آن ناحیه می گردد.

صدمات مکانیکی :

 فشار بر پایانه های عصبی و یا رگ به رگ شدن و یا کشیدگی عضله و یا همچنین اسپاسم عضلانی می تواند باعث ایجاد گردد.

 

محرکهای حرارتی :

 گرما یا سرمای بیش از حد ، موجب ایجاد درد و آسیب دیدگی بافتهای بدن می شود .

 درد آغازین ناشی از سوختگی احتمالاً به دلیل شدت و قدرت محرک حرارتی که به پایانه های عصبی آسیب می رساند و تداوم درد مربوط به آزاد شدن مواد شیمیایی از بافت های تخریب شده است .

انواع درد

درد ها را می توان به دو دسته تقسیم نمود :

الف : درد حاد

 این نوع درد ، آغازی ناگهانی و با شدت های متغیری شروع می شود و عموماً کمتر از 6 ماه به طول می انجامد . و به دو دسته تقسیم می شوند :

1-    دردهای متناوب[2] مانند دردهای میگرنی

2-    دردهای انتشاری[3] مانند دردهای مربوط به سنگهای کلیوی

ب: درد مزمن :

 این درد بیش از 6 ماه به طول می انجامد ، به طور مداوم بوده و اغلب نسبت به درمانها تسکین دهنده مقاوم می باشند .  و این دردها هم به دو دسته تقسیم می شوند :

1-    دردهای مزمن بد خیم مانند دردهای سرطانی

2-    دردهای مزمن غیر بد خیم 

منشاء درد

درد از جهت منشاء آن به انواع پوستی ، جسمی و احشایی و با منشاء روانی  تقسیم می گردد.

درد سطحی یا پوستی :

 این درد معمولا پوست یا بافت زیر پوست را گرفتار می سازد . مانند بریدگی ناشی از لبه تیز کاغذ که دردی تیز همراه با سوزش ایجاد می کند .

درد جسمی عمیق :

 منشاء این درد از تاندون ، لیگامان ، استخوان ، عروق خونی و اعصاب است . بنابر این آسیب بافتهای فوق منجر به ایجاد این درد می گردد.

درد احشایی :

منشاء این درد از قفسه سینه و یا حفره شکم است . درد احشایی ممکن است به محلی که دورتر از منشاء اصلی آن منتشر شود مانند درد ناشی از حمله قلبی که غالباً به گردن شانه و دست سمت چپ منتشر می شود .

 دردهایی با منشاء روانی[4]

 این دردها دارای منشاء روحی یا روانی هستند . این نوع درد علت فیزیکی مشخصی ندارد . با این وجود واقعی بوده و همانند درد های بدنی شدید هستند . 

 پاسخ فرد نسبت به درد

پاسخ فرد نسبت به درد ، از طریق تظاهرات فیزیولوژیکی و رفتاری مشخص می گردد. درد هم اعصاب سمپاتیک و هم اعصاب پاراسمپاتیك را تحریک می کند .

 

تظاهرات مربوط به تحریک سیستم سمپاتیک شامل :

بالا رفتن فشار خون ، نبض ، تنفس ، رنگ پریدگی ، تعریق زیاد ، اتساع مردمک و  مجاری برونشی ، سفتی عضلات اسکلتی و کاهش حرکات معده ، تحریک پذیری و بی قراری .

تظاهرات مربوط به تحریک سیستم پاراسمپاتیک شامل :

رنگ پریدگی ، کاهش فشار خون ، ضربان قلب ،  سفتی عضلانی ، تهوع و استفراغ ، کاهش قدرت دفاعی بدن ، خستگی و ضعف .

 

فرآیند پرستاری مربوط به درد

بررسی و شناخت درد  Assessing Pain

اولین منبع کسب اطلاعات در رابطه با درد ، خود بیمار است . وقتی خود قادر به تشریح درد نباشد ، خانواده یا بستگان نزدیك منبع اصلی کسب اطلاعات خواهند بود

پرستار نیز می تواند پاسخ های رفتاری و فیزیولوژیكی بیمار را نسبت به درد مشاهده نموده و در این ارتباط با دیگر اعضای تیم مراقبت بهداشتی ، به مشاوره بپردازد

          پرستار هنگام جمع آوری اطلاعات در رابطه با تجربه درد در بیمار باید جنبه های زیر را مورد بررسی قرار دهد :

o      کیفیت درد

o      محل درد

o      شدت درد زمان و طول مدت درد

o      عوامل تشدید کننده درد

o      عوامل تسکین دهنده درد

o      تعبیر و تفسیر فرد از درد

o      تاثیر درد بر فعالیت های زندگی روزانه

 

تشخیص درد  Diagnosing Pain

نمونه هایی از تشخیص های پرستاری و مشکلات مشترک در ارتباط با درد به شرح زیر است :

1-  درد در پاها ، مربوط به قرار گرفتن بدن در وضعیت نامناسب و استفاده نادرست از بالش حین خوابیدن .

2-    اختلالات حرکتی مربوط به درد در ناحیه برش جراحی بعد از عمل

3-  تغییر در وضعیت حفظ سلامت و ناامیدی مربوط به فقدان اطلاعات پیرامون اقدامات تسکین دهندۀ درد ناشی از آرتریت

تشخیص مشترک : آنژین ناشی از انفارکتوس قلبی

 

برنامه ریزی در رابطه با اقدامات تسکین دهنده درد : Planning Pain-Relief Intervention 

اقدامات پرستاری برای بیمارانی که دچار درد بوده یا احتمال بروز درد در آنها وجود دارد ، عمدتاً به شکل راهکارهای حفاظتی ، ارائه می گردند که به بیماران در پیشیگری و به حداقل رساندن درد ، همچنین سازش با آن کمک می نماید .

از آنجایی که درد نوعی مکانیسم حفاظتی است که ما را از وجود جراحات یا آسیب احتمالی بدن آگاه می سازد . هیچکس نمی تواند همیشه از بروز درد مصون بماند. هرچند ، اقداماتی وجود دارند که با انجام آنها در طول دوران زندگی ، افراد میتوانند مانع از بروز درد در خود شوند .

 به عنوان مثال خوردن برخی از غذاهای خاص موجب بروز سردرد و ناراحتی معده و روده در بعضی اشخاص می شود .

اهداف یا برآیند های مورد انتظار در رابطه با اقدامات تسکین دهنده درد که رایج می باشند ، عبارتند از :

1-  بیمار تسکین درد را تشریح خواهد نمود ، با استناد به اینکه میزان درد مطابق مقیاس ( 0 تا 10 ) کاهش پیدا می کند .

2-    بیمار اقدامات مربوط به تسکین درد را انجام دهد . 

3-  بیمار کاهش میزان درد را نشان دهد ، به عنوان مثال به دلیل کاهش درد برش جراحی مسیر تخت تا حمام را پیاده طی کند .

 

اقدامات تسکین دهنده درد

روشهای تسکین درد عبارتند از :

 بحث و گفتگو با بیمار ، پیرامون معنی و مفهوم درد و دادن اطلاعات لازم به بیمار در مورد آن ، یکی ازراه های حمایت از او می باشد . اطلاع فرد از اینکه در رابطه با درد باید انتظار چه مسائلی را داشته باشد باعث می شود که بیمار با موقعیت های پیش آمده سازش و تطابق پیدا کند و ترس از ناشناخته ها را از بین برده و اظطراب را کاهش دهد0

تعدیل فرآیند بیماری

·       شیمی درمانی 

·       هورمون درمانی

·       رادیوتراپی

·       جراحی

 

 استفاده از اقدامات غیر دارویی تسکین دهنده درد

Nonpharmacologic Pain Relief Measures

تنظیم ادراک درد :

         در کنترل درد به شیوه غیر تهاجمی از راهکار های شناختی هم استفاده میشود.روشهای غیر دارویی کنترل درد یا روشهای مکمل نسبت به روشهای دارویی ارزان تر بوده و انجام آنها راحت تر می باشد . به علاوه اکثرأ عوارض جانبی و خطرات کمتری دارند و به تنهایی یا همراه با سایر روش های دیگر قابل استفاده هستند همچنین این روش ها اغلب خطری برای سلامت بیمار ندارند و یا اینکه حداقل خطر را دارند .

این روش ها عبارتند از :

·       بکار گیری سرما یا گرما

·       منحرف کردن مسیر فکری از درد

·       تجسم سازی

·       هیپنوتیزم

·       روش های آرام سازی

·       لمس درمانی به عنوان مثال انجام ماساژپشت جهت شل کردن عضلات

·       برطرف کردن محرک های خارجی مانند نور شدید و سرو صدا

·       قطع جریان انتقال درد

·       ماساژ

·       طب سوزنی

·       تنس (TENS) تحریک الکتریکی داخل جلدی عصب

 


استفاده از تنس برای تحریک داخل جلدی عصب

 

·       انسداد عصب

·       جراحی

 

 

اقدامات درمانی دارویی تسکین دهنده درد

داروهای مختلفی برای تسکین درد وجود دارد که عبارتند از :

·    مخدرها یا نارکوتیک ها که به گیرنده های مخدری سیستم عصبی مرکزی متصل می شوند و مانع از انتقال جریان درد شده یا تغییری در آن ایجاد میکنند. داروهایی مانند کدئین ، مرفین از این دسته داروها هستند .

تسکین درد پس از عمل با استفاده از مخدرهای قوی ممکن است حوادث و مشکلات ناخواسته و نامطلوبی را به دنبال داشته باشد . که می تواند شامل تهوع و استفراغ ، گیجی ، خواب آلودگی ، یبوست و دپراسیون سیستم تنفسی باشد .

·    مسکن های غیر مخدر این داروها در تسکین دردهای خفیف تا متوسط مورد استفاده قرار می گیرند  مانند ASA و استامینوفن  .

·    دارو های ضد التهابی غیر استروئیدی که این گروه داروها همانند مسکن های غیر مخدر عمل می کنند و به طور کلی خواص این داروها ، ضد التهاب ، ضد تب  و تسکین دهنده هستند .  مانند ایبوپروفن و ناپروکسن .

·       و همچنین برخی آرامبخش ها

 

ارزشیابی اقدامات تسکین  دهنده درد

Evaluating Pain Relief Intervention

 

روشهای درمانی باید از نظر میزان تأثیر ، ارزیابی شوند .

در ارزیابی اقدامات تسکین دهنده درد باید موارد زیر در نظر گرفته شوند :

1-      آیا درد برطرف یا کم شده است ؟

2-      آیا بی قراری و تحریک پذیری بیمار کمتر شده است ؟

3-      آیا اختلال در خواب بیمار کمتر شده است و به راحتی استراحت میکند ؟

4-      آیا اختلال در فعالیت های روزمره کمتر شده است ؟

5-      آیا بیمار درد را به راحتی تحمل می کند ؟ 







طبقه بندی: بیماریها، مطالب علمی پرستاری ،
برچسب ها: درد، تسکین درد، مهارت پرستاری،

تاریخ : سه شنبه 26 دی 1396 | 05:15 ق.ظ | نویسنده : احمد طاعتی | نظرات